چرا باردار نمی‌شوم؟ علت‌های رایج و راهکارهای افزایش باروری
باردار نشدن با وجود تلاش برای بچه‌دار شدن می‌تواند نگرانی‌های زیادی ایجاد کند. بسیاری از زوج‌ها تصور می‌کنند که بارداری باید در همان ماه‌های اول اتفاق بیفتد، اما در واقع احتمال بارداری در هر چرخه محدود است و ممکن است چند ماه زمان لازم باشد.
اگر مدتی است برای بارداری اقدام می‌کنید، بهتر است ابتدا با عوامل مؤثر بر باروری آشنا شوید و بدانید چه زمانی به بررسی پزشکی نیاز دارید.
۱. زمان‌بندی نامناسب رابطه جنسی
یکی از دلایل احتمالی باردار نشدن، نداشتن رابطه در روزهای بارور چرخه قاعدگی است. احتمال بارداری در چند روز پیش از تخمک‌گذاری و روز تخمک‌گذاری بیشتر است.
اگر چرخه قاعدگی منظمی دارید، ثبت تاریخ پریود می‌تواند به تخمین زمان تخمک‌گذاری کمک کند. استفاده از کیت تخمک‌گذاری نیز برای بعضی افراد مفید است.
بااین‌حال، تخمک‌گذاری همیشه در یک روز ثابت اتفاق نمی‌افتد. اگر محاسبه روزهای باروری برای شما دشوار است، رابطه منظم هر دو تا سه روز در طول چرخه می‌تواند راهکار ساده‌ای باشد.
۲. اختلال در تخمک‌گذاری
برای بارداری، تخمک باید آزاد شود و امکان بارور شدن داشته باشد. اگر تخمک‌گذاری به‌ندرت اتفاق بیفتد یا متوقف شود، احتمال بارداری کاهش می‌یابد.
سندرم تخمدان پلی‌کیستیک، برخی اختلالات تیروئید، تغییرات شدید وزن و بعضی مشکلات هورمونی می‌توانند بر تخمک‌گذاری تأثیر بگذارند.
قاعدگی‌های بسیار نامنظم، فاصله‌های طولانی بین پریودها یا قطع قاعدگی از نشانه‌هایی هستند که بهتر است بررسی شوند.
۳. افزایش سن و کاهش باروری
سن یکی از عوامل مهم در باروری است. با افزایش سن، تعداد و کیفیت تخمک‌ها کاهش پیدا می‌کند و احتمال برخی مشکلات بارداری نیز افزایش می‌یابد.
این تغییرات در افراد مختلف متفاوت است، اما اگر سن شما ۳۵ سال یا بیشتر است و پس از شش ماه اقدام منظم باردار نشده‌اید، بهتر است برای بررسی باروری مراجعه کنید. در سنین بالاتر، مراجعه زودتر اهمیت بیشتری دارد.
۴. مشکلات مربوط به لوله‌های رحمی
لوله‌های رحمی مسیری هستند که تخمک و اسپرم معمولاً در آن با یکدیگر برخورد می‌کنند. اگر لوله‌ها مسدود یا آسیب‌دیده باشند، ممکن است بارداری دشوار شود.
برخی عفونت‌های لگنی، سابقه بارداری خارج از رحم، جراحی‌های ناحیه لگن و بیماری آندومتریوز می‌توانند در بروز مشکلات لوله‌های رحمی نقش داشته باشند.
پزشک بر اساس سابقه پزشکی ممکن است آزمایش‌ها یا تصویربرداری‌های خاصی را برای بررسی باز بودن لوله‌ها توصیه کند.
۵. آندومتریوز و تأثیر آن بر باروری
آندومتریوز بیماری‌ای است که در آن بافتی شبیه پوشش داخلی رحم در خارج از محل طبیعی خود رشد می‌کند. این بیماری در برخی افراد می‌تواند با درد قاعدگی شدید، درد هنگام رابطه جنسی یا مشکلات باروری همراه باشد.
البته شدت علائم همیشه با شدت بیماری یکسان نیست. اگر دردهای قاعدگی شدید یا مداوم دارید، یا احتمال آندومتریوز مطرح است، مشورت با متخصص زنان می‌تواند به تشخیص و انتخاب روش درمان مناسب کمک کند.
۶. عوامل مربوط به باروری مردان
باروری فقط به وضعیت بدن زن وابسته نیست. تعداد اسپرم، حرکت آن‌ها، شکل اسپرم‌ها و برخی مشکلات هورمونی یا ساختاری در مردان نیز می‌توانند بر احتمال بارداری اثر بگذارند.
در بررسی زوج‌هایی که برای بارداری با مشکل مواجه هستند، ارزیابی هر دو نفر اهمیت دارد. آزمایش مایع منی یکی از بررسی‌های اولیه رایج برای ارزیابی باروری مردان است.
مصرف دخانیات، استفاده از بعضی مواد مخدر، مصرف برخی داروها و برخی بیماری‌ها نیز ممکن است بر کیفیت اسپرم تأثیر بگذارند. داروهای مصرفی، به‌ویژه داروهای هورمونی، باید با پزشک بررسی شوند.
۷. وزن، تغذیه و سبک زندگی
کمبود وزن قابل‌توجه یا اضافه‌وزن می‌تواند در بعضی افراد باعث اختلال در چرخه قاعدگی و تخمک‌گذاری شود. تغذیه ناکافی، ورزش بسیار سنگین و استرس مداوم نیز ممکن است در شرایط خاص بر عملکرد هورمونی تأثیر بگذارند.
برای حمایت از سلامت باروری بهتر است:
- برنامه غذایی متعادل داشته باشید.
- فعالیت بدنی منظم و متناسب انجام دهید.
- از سیگار، قلیان و مواد مخدر دوری کنید.
- از مصرف الکل خودداری کنید.
- خواب کافی داشته باشید.
- پیش از مصرف مکمل‌ها یا داروهای باروری با پزشک مشورت کنید.
این اقدامات به سلامت عمومی کمک می‌کنند، اما جایگزین بررسی پزشکی در صورت وجود مشکل باروری نیستند.
۸. آیا استرس باعث باردار نشدن می‌شود؟
استرس می‌تواند خواب، کیفیت زندگی و گاهی نظم چرخه قاعدگی را تحت تأثیر قرار دهد. بااین‌حال، نباید تمام مشکلات باروری را به استرس نسبت داد یا فرد را به دلیل نگرانی‌هایش سرزنش کرد.
اگر در مسیر بارداری احساس فشار روانی می‌کنید، صحبت با فرد قابل‌اعتماد، فعالیت آرامش‌بخش و دریافت حمایت تخصصی می‌تواند کمک‌کننده باشد.
۹. چه زمانی باید برای بررسی ناباروری مراجعه کرد؟
زمان مناسب مراجعه به سن و شرایط پزشکی بستگی دارد:
- کمتر از ۳۵ سال: معمولاً پس از ۱۲ ماه رابطه منظم بدون پیشگیری.
- ۳۵ تا ۳۹ سال: معمولاً پس از شش ماه اقدام بدون بارداری.
- ۴۰ سال به بالا: بهتر است ارزیابی باروری بدون تأخیر غیرضروری انجام شود.
در صورت قاعدگی نامنظم یا قطع‌شده، سابقه آندومتریوز، بیماری‌های لوله‌های رحمی، بارداری خارج از رحم یا احتمال مشکل باروری در مرد، ممکن است بررسی زودتر لازم باشد.
۱۰. پزشک چه بررسی‌هایی انجام می‌دهد؟
بررسی باروری معمولاً با گرفتن شرح‌حال پزشکی و بررسی سابقه قاعدگی، بارداری‌های قبلی، داروها و وضعیت سلامت هر دو نفر آغاز می‌شود.
بسته به شرایط، ممکن است بررسی تخمک‌گذاری، آزمایش‌های هورمونی، سونوگرافی، ارزیابی لوله‌های رحمی یا آزمایش مایع منی درخواست شود.
همه افراد به تمام این آزمایش‌ها نیاز ندارند. انتخاب بررسی‌ها باید بر اساس سابقه و علائم هر زوج انجام شود.
جمع‌بندی
باردار نشدن می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد؛ از زمان‌بندی نامناسب رابطه و اختلال تخمک‌گذاری تا مشکلات لوله‌های رحمی یا عوامل مربوط به اسپرم. این مسئله همیشه به معنای ناباروری قطعی نیست و در بسیاری از موارد امکان بررسی و درمان وجود دارد.
اگر مدت اقدام شما از زمان‌های توصیه‌شده گذشته است یا علائم نگران‌کننده دارید، بهتر است به‌جای سرزنش خود یا مصرف خودسرانه دارو، برای ارزیابی دقیق به پزشک مراجعه کنید.
برای مطالعه مطالب بیشتر درباره آمادگی برای بارداری و سلامت مادر، به مجله تخصصی آناناز سر بزنید.